EKONOMİYE GİRİŞ DERS NOTLARI III

Fiyat mekanizmasının nasıl çalıştığını görmek için incelememiz gereken ikinci öğe arz ve arz eğrisidir.

 

ARZ

Üreticilerin veya satıcıların (iktisat teorisi terminolojisiyle söylersek firmaların) herhangi bir zaman süresi içinde bir maldan ne kadar satmaya istekli olduğunu gösteren ilişkiye arz (sunum) diyoruz. Firmaların satma isteği o maldan mutlaka o kadar satacakları anlamına gelmez.

Talepte olduğu gibi arzı etkileyen faktörler var. Firmaların tercihleri ve amaçları (iktisat teorisi genel olarak firmaların kârlarını azamileştirmeye çalıştığını varsayar), malın fiyatı, diğer malların fiyatları, üretim faktörlerinin fiyatları ve teknoloji bu faktörlerin en önemlilerindendir.

 

ARZ EĞRİSİ

Talep eğrisinin aksine, iktisat teorisinde fiyat ile arz edilecek miktar arasında doğrudan bir ilişki vardır. Fiyat arttıkça (azaldıkça) firmalar o maldan daha fazla (daha az) miktarlarda arz etmek eğilimindedir. Fiyat dışında arzı etkileyen diğer tüm faktörlerin sabit kaldığını varsayarsak firmaların hangi fiyat düzeyinde ne kadar mal satmaya istekli olduğunu gösteren ilişkiye arz eğrisi denir.S

 Şekil 1.

SS arz eğrisi fiyat p1 ise firmaların q1 kadar mal arzetmeye istekli olduklarını gösterir. SS arz eğrisi üzerindeki A noktası bu ilişkiyi gösterir. Fiyatın p1’den p2’ye düşmesi halinde firmaların arzedecekleri miktarın q1’den q2’ye azalacağını görürüz. Arz eğrisi üzerindeki B noktası bu ilişkiyi gösterir. Talep eğrisini incelerken gördüğümüz miktar/fiyat ilişkisi gibi burada da arzı etkileyen diğer faktörler değişmediği sürece fiyatın değişmesinin arz eğrisi üzerinde bir hareket yaratacağını görürüz.

Arzı etkileyen faktörlerden herhangi birinin değişmesi ise bu faktördeki değişmenin niteliğine bağlı olarak aynı fiyat düzeyinde o maldan daha fazla veya daha az mal arzedileceğini, yani arz eğrisinin bir bütün olarak sağa veya sola kayması sonucunu doğrur.

Aşağıdaki Şekil 2’de diğer bütün faktörlerin sabit kalması halinde üretimde kullanılan girdilerin birisinin fiyatında meydana gelecek bir azalmanın arz eğrisi üzerindeki etkisi görülüyor.

Left Shift in Supply  Şekil 2. 

Üretimde kullanılan girdilerden herhangi bir tanesinin fiyatında (örneğin, işçi ücretlerinde) meydana gelecek bir azalma firmaları o maldan daha fazla üretip satmaya teşvik edecektir çünkü ücretin düşmesi o malın üretimini daha kârlı hale getirecektir. Böylece, firmalar her fiyat düzeyinde daha çok mal arz etme eğiliminde olacaklar, ücretler düşmeden önce p1 fiyatında q1 kadar mal arzedilirken (A noktası) bu kez q3 kadar mal edilecektir (A’ noktası). Ayni biçimde, ücret azalmasından önce p2 fiyatında q2 kadar arzedilirken (B noktası)bu kez q4 kadar arzedilecektir (B’ noktası). Arzı etkileyen bu değişiklik sonucunda S’S’ arz eğrisini elde ederiz. Görüldüğü gibi, fiyat değişmediği halde arz edilen miktarı etkileyen faktörlerden biri arz lehine değiştiği zaman arz eğrisi bir bütün olarak sağa kayar.

Üzerinde düşünmeniz gereken noktalar: Arz eğrisinin sağa kaymasına neden olacak bir başka değişiklik ne olabilir? Sola kaymasını gerektirecek iki ayrı değişiklik bulun. Her iki durumda da aynı fiyat düzeyinde arz edilen miktarları yukarıdaki Şekil 2 gibi bir grafik çizerek gösterin.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s